28 augustus: gisteren zijn we Polen binnengereden en hebben de Baltische staten achter ons gelaten. Ook Litouwen beschikt over prachtig landschap met veel bossen en meren, waar je als natuurliefhebber enorm van kunt genieten. Veel verschil tussen de drie Baltische staten is er volgens ons niet, al is Estland wel het rustigste en bosrijkste land. Natuurlijk verschillen de taal en de staat van het wegdek, maar de houten huisjes en bouwvallen hebben we overal gezien. Dit komt mede, omdat veel jonge mensen uit de Baltische staten, na aansluiting bij de EU, naar het westen van Europa zijn getrokken om daar te werken. De bevolking van Litouwen is, na de onafhankelijkheid in 1991, met bijna 1/3 verminderd. Ook een deel van de Russische minderheid is in die tijd teruggekeerd naar Rusland. Leegstand en verpaupering van het platteland zijn hiervan een logisch gevolg. De drie hoofdsteden zijn zeker een citytrip waard en als je de tijd hebt en niet te veel culturele hoogstandjes verwacht, kun je van elk land genieten! De ruimte, de stilte en de aangename temperatuur zijn ons in ieder geval goed bevallen. Kortom, ga gewoon de Baltische staten ontdekken👍.

Het is druk geworden op de camperplek, maar iedereen is muisstil. Na de koffie en thee op bed zwemmen we in het koude meer, waar vissers in alle vroegte in de mist hun avondmaaltje trachten binnen te hengelen. Na het ontbijt rijden we naar de plaats Suwalki, waar we hopelijk de juiste plug voor de auto gaan ophalen bij InterCars. En jawel, de dop past! Dank aan onze Poolse buurman die ons hiermee geholpen heeft🙏. Nu we toch in een plaats zijn met een winkelcentrum, gaan we op zoek naar een simkaart voor Polen. We zijn echter vergeten een identiteitsbewijs mee te nemen (rijbewijs wordt niet geaccepteerd), waardoor men de simkaart niet wil registreren, wat noodzakelijk is voor buitenlanders. Zelfs de charme van Karin en een foto van de identiteitskaart, opgeslagen in de IPhone, zorgen niet voor een bevestigende blik😞. We hebben nog tot maandag internet, dus we zullen het een andere dag moeten regelen. Gido houdt van winkelen en koopt in de uitverkoop een korte broek en een overhemd voor nog geen 30 euro😁. We rijden terug naar de camperplek, stoppen onderweg nog even bij Cisowa Gora, een 256 meter hoge heuvel, en doen vandaag verder niets meer, behalve nog een duik in het meer nemen en aan het blog werken. Karin gaat uitzoeken of er een leuke fietstocht of wandeling in dit gebied te maken is. Zo ja, dan blijven we hier nog een dagje staan.

29 augustus: de zon komt niet door het wolkendek heen en het waait stevig. zodat het vanmorgen een kort zwemrondje wordt; brrrrrrr. De reisleidster heeft besloten dat we vandaag een wandeling in de buurt gaan maken en daarna een tweede poging wagen om een simkaart te bemachtigen, nu met het geëiste paspoort op zak😉. We rijden naar het Rutka reservaat en beginnen aan onze Komoot wandeling van ruim 12 kilometer. We wandelen over boerenlandwegen, smalle bospaadjes en we komen langs drie meren. In het gehucht Wodzikach staat het houten “oud-gelovigen” kerkje Molenna uit 1885. Langs de hele Russische grens vind je deze geloofsgemeenschap terug. Het gebied waar we lopen is gevormd door de terugtrekkende gletsjers, waardoor er een divers heuvelachtig landschap met veel meren is ontstaan. Het terrein is niet al te zwaar. De enkel van Karin houdt zich kranig😊.

Na onze boterhammen gegeten te hebben rijden we wederom naar Suwalki, waar we in het winkelcentrum nu wel de simkaart kunnen kopen. De bedoeling was om nu naar het klooster van Wigry te gaan, maar de regen komt met bakken uit de lucht. We besluiten terug naar de caravan te rijden en de voetjes omhoog op bed te leggen. Kopje soep erbij en even de oogjes toe. Tegen het avondeten is het weer droog, zodat Gido kan doen wat hij het liefste doet, barbecueën😉.

30 augustus: doordat het gisteren zo geregend heeft is het water in het meer voor Karin te koud om in te zwemmen. Terwijl Gido een klein rondje zwemt, wast zij haar haren onder de buitendouche bij de caravan, lekker warm! We rijden vandaag een kleine 100 km westwaarts naar het merengebied Marzurië. Normaal gesproken is 100 km geen grote afstand, maar we doen er ruim drie uur over😱. Het eerste deel gaat namelijk over kleine landwegen, weliswaar van asfalt, maar doorrijden gaat niet. Wanneer we dan eindelijk op een grotere weg komen, blijkt dat ze met wegwerkzaamheden bezig zijn. Dat houdt in dat er om de paar kilometer weer een stuk is afgezet, er stoplichten staan die heel erg lang op rood blijven en het wegdek zo bar slecht is dat we er met 10 km per uur overheen rijden. Pfffffffffff. Maar goed, tegen lunchtijd zijn we op de gratis parkeerplaats bij het gehucht Wyminy aangekomen. We staan vlakbij een strandje, waar nu nog met het fraaie weer redelijk veel mensen aanwezig zijn. De reden om hier te overnachten is dat Karin vanmiddag naar een wisenten fokboerderij wil gaan, dat op drie kwartier rijden in de bossen verscholen ligt. Nu kunnen we zonder caravan achter de auto beter doorrijden. De wisent, ook wel de Europese bizon genoemd, is in 1927 in het wild uitgestorven. Door fokprogramma’s leven er weer wisenten in het wild, voornamelijk verspreid over Polen, Rusland, Wit-Rusland, Litouwen, Oekraïne en Slowakije. De poort gaat om 16.00 open en we lopen naar een groot afgezet terrein waar een aantal wisenten rondscharrelt. Op internet staat vermeld dat de kudde uit zo’n 80 dieren bestaat, maar wij zien ze niet🤨. Toch is het wel leuk om ze in hun natuurlijke habitat te aanschouwen, we zien het maar als een korte safari. Na een half uur de beesten bekeken en geroken te hebben, rijden we terug en staan we vanavond helemaal alleen, zoals we het graag hebben👍.

31 augustus: zonder een rondje zwemmen zijn we vroeg op pad vandaag, niet omdat we haast hebben, maar gewoon omdat het vanmorgen zo liep. We gaan het Fort van Boyen bekijken in het plaatsje Gizycko. Dit Pruisische fort werd gebouwd tussen 1844 en 1860 op bevel van koning Frederik Willem IV en is genoemd naar maarschalk Hermann von Boyen. Het complex heeft de vorm van een zeshoek en wordt omringd door een 2,3 kilometer lange verdedigingsmuur. Het fort speelde een cruciale rol tijdens de Slag bij Tannenberg in 1914, waar het de Duitse troepen ondersteunde en aanvallen van het Russische leger succesvol afsloeg. Tijdens WO II fungeerde het als veldhospitaal en hoofdkwartier van de Duitse militaire inlichtingendienst. Voordat we het fort gaan bezoeken, wandelen we door het centrum van het plaatsje, dat in de zomermaanden overspoeld wordt door toeristen. Het ligt namelijk prachtig gelegen tussen het grote Niegocinmeer en het Kisanjomeer. De vakantieperiode is voorbij, maar er zijn nog genoeg gepensioneerden die een boottochtje op de meren willen maken😁.

Vanaf de parkeerplaats bij het fort, wandelen we zo’n anderhalf uur over het grote terrein langs alle gebouwen en vinden het jammer dat de begroeiing het terrein onoverzichtelijk maakt. Het heeft geen zin om de drone op te laten, want de contouren van de zeshoek zijn niet meer te zien😞. Al met al is het wel een indrukwekkend complex en een onderdeel van de roerige geschiedenis.

We hoeven niet ver te rijden naar onze vrije kampeerplek aan het meer Dejguny, maar het laatste stukje “weg” ernaar toe is behoorlijk avontuurlijk te noemen. Het is namelijk een smal zandpad door bos en als er een tegenligger aankomt hebben we een probleem😯. Gelukkig zijn we de enige weggebruikers en arriveren we op een grasveld aan het meer. We passeren hierbij een aantal Poolse caravans, die hier (zo lijkt het tenminste) permanent kamperen.

Nadat we de caravan op z’n plek hebben gezet, duikt Karin het water in. De lucht ziet er dreigend uit en het duurt niet lang of een onweersbui trekt over. Ondanks dat we niet helemaal alleen aan het meer staan is het hier weer heerlijk rustig. Topplek!

1 september: in de ochtend stappen we het meer in en zwemmen we een rondje tegen de hoge golven in. Na het ontbijt stappen we op de fiets en rijden we over kleine landwegen naar de Wolfsschanze bij Gierloz. Dit voormalige oorlogshoofdkwartier van Adolf Hitler tussen 1941 en 1945, is een bunkerstad omgeven door bos, meren en moerassen. De bekende operatie Barbarossa werd hier gecoördineerd (aanval op de USSR). Een aantal topfiguren had hier hun kwartier, waaronder Herman Göring, Martin Bormann, en Alfred Jodi. De beroemde mislukte moordaanslag op het leven van Hitler door kolonel Claus Stauffenberg, operatie Valkerien, vond hier op 20 juli 1944 plaats. Daar alle topmensen van de Nazi’s hier regelmatig bijeenkwamen is het gek dat de geallieerden de Wolfsschanze nooit vanuit de lucht hebben gebombardeerd. In januari 1945 bliezen de Duitse manschappen de bunkers zelf op en de ruïnes kun je bezichtigen. Het is indrukwekkend om te zien hoe hoog en dik de muren van de bunkers zijn. Via informatieborden en een audioguide wordt een stukje geschiedenis duidelijk gemaakt. Inmiddels heeft de natuur de regie over de omgeving terug en dat levert mooie plaatjes op.

Na ruim twee uur over het immense terrein gewandeld te hebben, fietsen we terug naar de caravan. Prachtige wolkenluchten en uitgebloeide zonnebloemvelden zijn onze metgezellen. Net voor de regenbui zijn we binnen👍en we kunnen na niet al te lang wachten toch nog in de zon bij het meer zitten. Een caravanbewoner komt een praatje in gebrekkig Duits maken en het blijkt dat ze hier 5 maanden in de zomer verblijven. Over een week gaan ze weer naar huis en laten ze de caravans staan. Prachtig hoor, zo’n gratis camping😁. Volgens de man is het weer de afgelopen 5 maanden zeer wisselvallig weer geweest en het bewijs komt na een paar minuten over ons heen trekken. Dus snel de caravan weer in!

2 september: na ons bad in het meer gaan we op pad. Ons doel voor vandaag is een gratis camperplaats, inclusief stroom en water, in het plaatsje Dobre Miastro. Onderweg gaan we een aantal bezienswaardigheden bekijken. Gisteren zagen we al aangekondigd dat de beoogde weg waarschijnlijk gesloten zal zijn vanwege werkzaamheden. We gokken het er toch op, want we hebben al eerder meegemaakt dat we gewoon door konden rijden. Helaas is dat vandaag niet het geval😞. In Nederland zou je dan een alternatieve route aangeboden krijgen, maar in Polen wordt je aan je lot overgelaten. Karin is de navigator en laat ons via Maps.me naar links of naar rechts afslaan, waar we via zandwegen en bospaden toch weer op een echte weg uitkomen. Het leven blijft één groot avontuur, niet waar?

Uiteindelijk komen we terecht bij onze eerste stop, het plaatsje Ketrzyn. Hier bekijken we de buitenzijde van het middeleeuwse kasteel van de Duitse Orde en de gotische basiliek. De Duitse Orde was een kruisridderorde die ontstond in de nadagen van de Derde Kruistocht (1189-1192). In navolging van de Engelse benaming, wordt de Duitse Orde ook wel Teutoonse Orde genoemd Deze regio, Ermland-Mazurië, staat bekend om de rode bakstenen kathedralen en kastelen. De gebouwen zijn voorzien van typische trapgevels.

Na dit korte bezoek rijden we door naar het barokke Jezuïetenklooster van Swieta lipka. Een bijzonder gebouw, zowel van buiten als van binnen, maar er is een dienst gaande, dus er kunnen geen foto’s gemaakt worden. Op een terrasje drinken we koffie en thee alvorens we verder rijden.

De hoofdattractie van vandaag is het middeleeuwse gotische bisschopspaleis van Lidzbark Warminski, ontworpen als fort. Van 1503 tot 1510 woonde Nicolaus Copernicus in het bisschoppelijk paleis van Heilsberg. We gaan het museum bekijken en bewonderen de grote zalen en de schitterende gewelven van dit bisschoppelijk paleis.

Na het bezoek aan het paleis, doen we de boodschappen en rijden we door naar de camperplaats in Dobre Miastro. Hier kunnen we geheel gratis water en stroom krijgen en dat laat Gido zich geen twee keer zeggen. De twee fietsaccu’s worden weer opgeladen, net als alle andere elektronica. Bij een zonnige dag kan dat ook met de stroom geleverd door het zonnepaneel, maar dit gaat veel sneller. Op het menu vanavond staat patat uit de airfryer en zalm van de BBQ. Smacznego!

3 september: we wandelen vanaf de camperplaats een ommetje door het plaatsje en bekijken de kathedraal met het kloostercomplex. We zullen later op de dag te weten komen dat de kathedraal alle bombardementen in de 2e wereldoorlog overleefd heeft, terwijl eromheen alles in puin lag.

We koppelen de caravan aan en rijden naar de stad Olsztyn. Het huidige Olsztyn werd onder de naam Allenstein in 1353 aan de oever van de Łyna gesticht. Van 1516 tot 1521 werd het ambt van administrator van de stad vervuld door Nikolaus Koppernigk, die onder de naam Copernicus, als astronoom bekend is geworden. De burcht die we gaan bezoeken is gebouwd in de jaren 1346 tot 1353. Je ziet hier nog de originele tekeningen die Copernicus op de muren heeft aangebracht in aanloop van zijn meesterwerk, De revolutionibus orbium coelestium. Hierin beschrijft hij een heliocentrisch wereldbeeld, waarbij de aarde om de zon heen draait. Het middeleeuwse centrum heeft mooie gevels en natuurlijk heeft de stad ook een rode bakstenen kathedraal😁. Op een terrasje genieten van koffie/thee met gebak is natuurlijk een must op vakantie.

Na de lunch genuttigd te hebben in de caravan, rijden we verder westwaarts naar het plaatsje Ostroda aan het Drwecameer. Hier staat het middeleeuwse kasteel, dat oorspronkelijk werd gebouwd door de Duitse Orde van 1349 tot 1370. Het kasteel heeft nooit torens gehad, wat bijzonder is voor burchten uit die tijd. Na een ijsje op de boulevard rijden we door naar onze kampeerplek bij het gehucht Kalduny. Hier staan we voor 15 euro inclusief water, stroom en douche/wc bij een boer in het weiland, samen met een Duitse camper. Ja, je komt ze echt overal tegen😉. Na een aantal dagen badderen/zwemmen is het wel weer eens lekker om een warme douche te nemen.

4 september: we hebben wat onrustig geslapen, niet door de stilte, maar vanwege een nachtelijke muggenjacht😠, We zijn vroeg wakker en hebben geen meer om in te zwemmen, zodat we om 9.00 al weer op pad zijn. De route gaat richting het noorden. In het plaatsje Kwidzyn parkeren we de combi op een parkeerterrein van een winkelcentrum. Karin heeft een nieuwe korte broek nodig, daar een oude echt versleten is. Met twee nieuwe korte broeken voor nog geen 16 euro, loopt Karin binnen drie kwartier vrolijk het winkelcentrum weer uit👌. Hierna wandelen we naar het middeleeuwse kasteel, dat bekend staat als één van de waardevolste en mooiste historische gebouwen in Pommeren. Het is een uniek voorbeeld van een versterkt heilig complex, waarbij het kasteel is samengevoegd met de kathedraal tot één verdedigingswerk. Het beschikt over een indrukwekkende dansker (sanitaire toren) die via een boogportiek met het hoofdgebouw is verbonden; zeer apart! De kathedraal wordt gerestaureerd en de collectie in het kasteel spreekt ons niet aan, dus we wandelen om het immense bouwwerk heen. In het centrum nuttigen we een koffie en thee met gebak (ja alweer😁) en rijden daarna verder naar onze overnachtingsplek in het plaatsje Sztum. Deze camperplek ligt aan het Barlewickiemeer, maar helaas is het onderweg gaan regenen en de voorspelling is dat het de hele middag zal blijven spetteren😞. Nou het blijft echter niet bij spetteren, het komt met bakken uit de hemel stromen. We zitten derhalve in de caravan en eten vanavond een soepje. Hopelijk kunnen we morgen op de fiets naar Malbork🙏.

5 september: laat het idee om te gaan fietsen maar zitten, het belooft een onstuimige dag te worden volgens de verschillende weerapps. We pakken derhalve de auto en rijden naar Malbork. Het is een drukte van jewelste bij de rivier en het kasteel, want er worden allerlei sportwedstrijden gehouden, waaronder een triatlon. Gelukkig kunnen we een parkeerplekje vinden en schijnt de zon. Gido laat daarom eerst de drone op, dan hebben we die beelden alvast vastgelegd👍. Karin koopt ondertussen de tickets en weet het voor elkaar te krijgen dat we tegen gereduceerd tarief naar binnen kunnen😊. We krijgen een audioguide mee en dat is geen overbodige luxe! De vriendelijke stem vertelt ons niet alleen allerlei wetenswaardigheden, maar ook de route die we het beste kunnen volgen. En dat is nodig op dit immense terrein, want het complex, dat vanaf 1274 door de Duitse Orde gebouwd werd, beslaat 21 hectare en heeft drie losse burchten. Genoeg te zien dus! We wandelen het complex om 10.30 binnen en zijn pas om 15.00 weer buiten😱. Wat ons het meeste heeft geïntrigeerd is de constructie van alle gebouwen en de prachtige vloeren en gewelven. Alle ruimtes zijn groots opgezet en in de hoge burcht komen we weer een dansker tegen. De ruimtes van de chef-kok en de regerende vorst hebben overigens wel hun eigen privé wc-gat😉. Helemaal vermoeid van de afstanden, de vele trappen en het slechte wegdek, komen we aan het einde van de middag weer terug op de camperplaats. Het heeft behoorlijk gestormd vandaag, maar de barbecue kan vanavond gelukkig aan. Ondanks de vermoeidheid en de kleine pijntjes aan Karin’s enkel was het een topdag!

6 september: we verlaten de gotische kastelenroute die we de afgelopen dagen een beetje gevolgd hebben, maar niet voordat we lopend naar het kasteel van Sztum zijn geweest. Ook deze burcht is in de 13e eeuw door de Duitse Orde gebouwd en mooi gerestaureerd. Na de lange dag van gisteren, hebben we echter geen zin meer in het bezoeken van het museum en lopen we terug naar de caravan. We vervolgen onze reis met als einddoel voor vandaag de stadcamping in Elblag.

Onderweg heeft Karin een korte fietstocht gepland langs het Elblagkanaal. We passeren de vijf scheepsliften, die met name de toeristenbootjes vervoeren over rails, om een hoogteverschil van 100 meter te overbruggen over een totale lengte van 10 kilometer. Deze constructie wordt aangedreven door waterkracht en werkt nog steeds met de originele mechaniek uit de 19e eeuw. Het is erg leuk om de scheepjes tegen de helling op- of afgetakeld zien te worden in een grote draagbak.

Na deze leuke onderbreking rijden we door naar Elblag. De historische binnenstad werd, na bijna volledige verwoest te zijn in de Tweede Wereldoorlog, in de afgelopen decennia met grote nauwkeurigheid herbouwd en ze zijn nog niet klaar met bouwen. Het levert een mooie aaneenschakeling van bijzondere huizen op, in allerlei stijlen. We slenteren door het kleine centrum en na het eten van een pizza wandelen we terug naar de camping. Morgenochtend gaat Gido naar een garage, want de linker achterband loopt leeg en moet vervangen worden. Tja, de auto en de caravan hebben het op onze reizen zwaar te verduren!